Kancelaria prawna SMW Legal Stolarski, Majewski i Współpracownicy Kancelaria Radców Prawnych sp.p.

730 136 174 kontakt@smw.legal

Mniejszy limit transakcji gotówkowych wpłynie na koszty prowadzenia działalności gospodarczej

limit transakcji gotówkowych

W dniu 13 kwietnia 2014 r. Sejm RP przyjął ustawę, w wyniku której zmniejszy się do 15 000 złotych limit transakcji gotówkowych [LINK]. Dodatkowo wprowadzona zostanie istotna dla przedsiębiorców sankcja za niezastosowanie się do tego limitu. Jeśli nie rozliczy on transakcji o wartości powyżej 15 000 złotych bezgotówkowo, nie będzie mógł zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kosztu prowadzenia działalności gospodarczej w ten sposób poniesionego. Mowa o ustawie z dnia 13 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Mniejszy limit transakcji gotówkowych

W dniu dzisiejszym art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 584, ze zm.) przewiduje, że dokonanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Zgodnie z przyjętą przez Sejm w dniu 13 kwietnia 2016 r. nowelizacją określony w tym przepisie limit transakcji gotówkowych ma wynieść 15 000 złotych.

Pamiętać należy, że pojęcie jednorazowej transakcji nie jest równoznaczne z terminem pojedynczej płatności. Transakcją jest bowiem w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej umowa, będąca źródłem stosunku zobowiązaniowego. Dlatego też, jak wskazuje się w piśmiennictwie, pod pojęciem „jednorazowa wartość transakcji” należy rozumieć „ogólną (łączną) wartość wierzytelności lub zobowiązań określoną w umowie pomiędzy przedsiębiorstwami”[1]. W konsekwencji, limit transakcji gotówkowych dotyczy także „jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji”[2].

W tym kontekście w praktyce pojawiają się między innymi dwa problemy: (1) stałego świadczenia usług; (2) potrącenia. Na temat pierwszego z nich wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt: III SA/Wa 2884/13. Wyraził on stanowisko, zgodnie z którym przedmiotowego artykułu nie można „interpretować […] w ten sposób, że w przypadku stałego świadczenia usług […] nie istnieje obowiązek regulowania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego w sytuacji, w której jednorazowa wartość faktury nie przekraczała wskazanej wyżej kwoty [15 000 EURO], podczas gdy wartość faktur z danego dnia, a co więcej z danego miesiąca przekraczała wielokrotnie wskazaną kwotę”.

Jeśli zaś mowa o potrąceniu, interesujący jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt: I SA/Łd 141/10. Sąd ten uznał, że przymus dokonywania rozliczeń „za pośrednictwem rachunku bankowego jednocześnie wyklucza przeprowadzenie tego rodzaju transakcji w formie potrącenia”. Zarówno jedno, jak i drugie stanowisko sądów administracyjnych może budzić wątpliwości. Niewątpliwie jednak miały one mniejsze znaczenie, wobec braku istotnej sankcji za dokonanie rozliczenia gotówkowego kwoty wyższej niż wskazanej w przytoczonym przepisie. Ma się to jednak zmienić.

Koszty prowadzenia działalności gospodarczej

Przedmiotowa ustawa ma uzależnić możliwość zaliczenia kosztów poniesionych w danej transakcji do kosztów uzyskania przychodów od dokonania w ramach niej płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego. Warto tutaj zwrócić uwagę na różnicę w terminologii: zamiast rachunku bankowego nowe przepisy mają posługiwać się terminem rachunku płatniczego. Wyżej wskazana zasada dotyczy zarówno podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i podatku dochodowego od osób prawnych.

Nowe prawo, a zatem i mniejszy limit transakcji gotówkowych, ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

[1] K. Kohutek, Komentarz do art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, [w:] B. Brożyna, M. Chudzik, K. Kohutek, J. Molis, S. Szuster, Komentarz do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.04.173.1807), LEX/el. 2005.

[2] Ibidem.