Kancelaria prawna SMW Legal Stolarski, Majewski i Współpracownicy Kancelaria Radców Prawnych sp.p.

730 136 174 kontakt@smw.legal

Private enforcement – projekt ustawy

Private enforcement

Roszczenie o naprawienie szkody wynikające z naruszenia prawa konkurencji tzw. private enforcement znalazło się w przyjętej w dniu 26 listopada 2014 r. dyrektywie 2014/104/UE w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i UE, objęte przepisami prawa krajowego. Na państwa członkowskie został nałożony obowiązek jej implementacji w terminie do 27 grudnia 2016 roku.

Private enforcement to innymi słowy roszczenie podmiotu poszkodowanego przez zachowanie będące naruszeniem prawa konkurencji. Polski ustawodawca postanowił dokonać transpozycji dyrektywy 2014/104/UE dotyczącej tego zagadnienia w ustawie o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji [LINK].

Projekt Ustawy o private enforcement

Projekt Ustawy w art. 3 ust. 1 przewiduje zasadę, zgodnie z którą podmiot dokonujący naruszenia jest zobowiązany do naprawienia wyrządzonej przez niego szkody. Przepis tego artykułu idąc za ww. dyrektywą stawia poszkodowanego w zdecydowanie lepszej od dotychczasowej pozycji. Zdejmuje z niego ciężar udowodnienia winy leżącej po stronie naruszającego prawa konkurencji. Ten ostatni może jednak uwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej poprzez wykazanie, że winy takiej nie ponosi. Wprowadzenie takiego rozwiązania jest niezmiernie korzystne dla podmiotu poszkodowanego, który dochodząc swych roszczeń na podstawie ogólnych przepisów prawa cywilnego często musi zmierzyć się trudnościami, jakie niesie za sobą udowodnienie winy po stronie naruszającego prawo konkurencji. Kolejną próbą ułatwienia dochodzenia roszczeń przez poszkodowanego jest przyjęcie w art. 7 Projektu Ustawy domniemania powstania szkody w przypadku naruszenia prawa konkurencji.

Zasady dochodzenia private enforcement

Możliwość wytoczenia powództwa w trybie private enforcement wiąże się z przyznaniem indywidualnym podmiotom możliwości jego wytoczenia niezależnie od aktywności lub bierności organów antymonopolowych tj. Komisji Europejskiej, Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów czy organów ochrony konkurencji innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Projekt Ustawy obok przepisów materialnoprawnych wprowadza także regulacje procesowe. Jedną z nich jest określenie właściwości rzeczowej sądu powszechnego, do którego należy wystąpić z roszczeniem. Artykuł 10 Projektu Ustawy wskazuje na zasadę, zgodnie z którą sprawy o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji należą do właściwości sądów okręgowych. Czynną legitymację procesową posiadać ma zarówno poszkodowany przedsiębiorca jak i konsument. Powództwo mogą także wytoczyć odpowiednio organizacje pozarządowe zrzeszające przedsiębiorców, do których zadań statutowych należy ochrona rynku przed praktykami stanowiącymi naruszenie prawa konkurencji, za zgodą powoda będącego przedsiębiorcą oraz organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona konsumentów, za zgodą powoda będącego konsumentem.

Termin przedawnienia roszczeń

Warto zauważyć, że przepisy Projektu Ustawy zakłada wprowadzenie regulacji szczególnej w stosunku do art. 442 § 1 zdanie pierwsze Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez określenie terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji na 5 lat. Zgodnie z art. 9 ust. 1 Projektu Ustawy bieg przedawnienia nie może rozpocząć się w czasie trwania naruszenia. Ponadto, termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia jego zaprzestania. Bieg terminu przedawnienia ulega jednak zawieszeniu z chwilą wszczęcia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postępowania antymonopolowego lub wszczęcia przez Komisję Europejską lub organ ochrony konkurencji innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej postępowania dotyczącego naruszenia prawa konkurencji. Postępowania, o których mowa muszą dotyczyć naruszeń będących podstawą roszczenia dochodzonego w trybie private enforcement. Zawieszenie ustawać ma po upływie roku od uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego naruszenie prawa konkurencji lub zakończenia postępowania w inny sposób.